Een uurtje maar

Het verzetten van de klok van zomertijd naar wintertijd en over vijf maanden weer van wintertijd naar zomertijd levert de meeste mensen een kleine jetleg en een mopperige week op. Voor sommige mensen duurt het wat langer, zij krijgen slaapgebrek of worden op de verkeerde momenten slaperig en wakker. Kinderen en huisdieren zijn duidelijker van slag. Jonge kinderen zijn veel te vroeg wakker en vallen in slaap in hun bordje eten. Onze hond kijkt al dagen erg beledigd omdat we telkens zo laat zijn voor haar wandelingen.

Voor mensen met autisme kan het verzetten van de klok problemen opleveren die je misschien niet zo 123 bedenkt of ziet.  

Juist te laat gaan slapen

Meneer was veel te laat naar bed gegaan. De begeleidster was boos, waarom was hij zo lang blijven zitten? Er waren zoveel momenten waarop hij alsnog had kunnen besluiten om te gaan slapen. Wat blijkt? Meneer was om tien uur moe maar moest van zijn schema tot elf uur wachten voor hij mocht gaan slapen. Tegen die tijd was hij over zijn slaap heen en tegelijkertijd te moe om naar bed te gaan. Hij gaat nu een paar dagen slapen op zijn oude ritme en dan met een kwartiertje tegelijk naar het nieuwe ritme. 

De dag duurt te lang

De jongeman vond dat de dag op de dagbesteding maar lang duurde. ‘Mag ik al naar huis?’ vroeg hij telkens. Maar nee, hij moest nog wachten. Steeds ongedurig werd hij. Wat bleek na even doorvragen? De tint van het licht klopte niet meer. Dat zei hem dat het tijd was om te stoppen terwijl er nog een uur te gaan was. Klokkijken lukt hem niet, dus de tint van het licht speelt voor hem een veel grotere rol dan we denken. Hij geeft aan dat het vanzelf weer goedkomt nu hij weet waar het aan ligt.

Hongersignaal in de war

De vijftigjarige vrouw heeft altijd al wat moeite met eten gehad. Ze herkent hongergevoel niet als een: ‘ik moet wat eten’ signaal. En als je geen hongergevoel herkent is het nog verbluffend ingewikkeld om jezelf aan het eten te zetten. Geen idee hoe dat voelt? Vergelijk het maar met te veel snoepen en dan nog je avondeten moeten opeten. Dat is niet hetzelfde fenomeen maar het resultaat is wel hetzelfde: je kan je er maar moeilijk toe zetten. 

Haar strikte eetschema zorgt ervoor dat ze toch iets van hongergevoel ervaart. Maar nu de klok is verzet werkt het niet meer. Toch duurde het best nog even voor haar nieuwe coach het verband ziet tussen ‘plotseling niet meer eten’ en ‘het uur’. Gelukkig denkt de vorige coach eraan om even een berichtje te sturen. Met alarmpjes in haar telefoon voor de eetmomenten zal het over een tijdje weer prima gaan. 

Compleet uit balans

De jongen is uit zijn slaapritme. Hij sluit zich te laat aan bij een game, start te vroeg het slaapritueel en is ook nog eens veel te vroeg wakker. Hongergevoel komt later of juist vroeger, op lukrake momenten pakt hij iets te eten. Het ritme van plassen en drinken is eruit, zijn drinkenflessen blijven vol. Leren lukt niet en hij heeft al paar keer een flinke driftbui gehad. Het vergt enkele weken kalme begeleiding op het gebied van leefritme om de situatie weer stabiel te krijgen: streng als het kan, ruimte als het moet. Het zal dagen duren voordat er wat rust terugkomt. 

‘Er klopt iets niet’

De jonge vrouw heeft de hele dag het gevoel dat er iets niet klopt. Heeft ze niet al haar spullen bij zich? Ja, toch wel. Heeft ze nog niet gegeten? Ja, toch wel. Heeft ze iets verkeerds gezegd tegen iemand? Heeft ze iets ongepasts gedaan op haar werk? In eerste instantie ga ik erin mee, in een poging om uit te vinden waarom ze zo van slag is. Ik merk dat het erger wordt. Wat doe ik fout? Dan schiet me te binnen dat je wel honderd dingen kan verzinnen om over te piekeren als je je afvraagt waarom je onrustig bent. Wat dom van me! Ik help haar hersenen alleen maar om meer problemen te bedenken. Omdat het deze week al vaker aan de orde is geweest schiet het me gelukkig te binnen: de klok! Ik vraag ernaar: kan dat de oorzaak zijn van het rare gevoel? Ze is opgelucht want dat klinkt plausibel. Het nare gevoel is nog niet weg maar ze kan er nu goed mee omgaan.

En mijn eigen kind?

Die heeft dankzij de wintertijd een iets normaler slaapritme dan in de zomer en dat is ook fijn voor mij. Pas als de klok weer vooruit gaat halen we diep adem en zetten we ons schrap: dan valt hij pas tussen 2 en 3 in slaap. Ritme, slaapschuld opbouwen, rustig worden voor het slapen, sporten voor het slapen gaan, geen schermpje, juist wel een schermpje, geen eten, wel eten, verzwaringsdeken, melatonine, het maakt niet uit wat we doen: het helpt allemaal niet. Volgend jaar maart is hij negentien en moet het toch eens tot ons zijn doorgedrongen: sommige dingen verander je niet, hoe goed je het ook probeert.  

Ben je zelf ook van slag of heb je voorbeelden? Graag! Van elkaar kunnen we leren.

Nog even dit … 

Waardeer je deze blog? Overweeg dan een donatie aan onze Stichting HOEK6. Dat kan via deze link.

Stichting HOEK6 zet zich in voor de mensen met de combinatie hoogbegaafdheid en beperkend autisme. We willen meer bekendheid geven aan de specifieke problemen die deze doelgroep tegenkomt. Omdat we ook concreet wat willen doen, starten we een dagbesteding waar deze doelgroep zowel technisch als creatief kant kunnen ontwikkelen. Op dit moment zamelen we geld in voor de start daarvan.